San Fruttuoso en het park van Portofino: de abdij, de Christus van de Afgrond, boten en paden
Aan de andere kant van de landtong van Portofino, aan de voet van een bebost dal dat recht in zee valt, ligt een van de mooiste plekken aan de Italiaanse kust: de abdij van San Fruttuoso. Er is geen weg. Je komt er alleen per boot of te voet over de landtong, en die afzondering heeft de kleine baai, met haar abdij, haar wachttoren en haar handvol huizen, grotendeels bewaard zoals ze al eeuwen is. Verderop in de baai staat onder water een bronzen Christus op de zeebodem, met de armen geheven naar het oppervlak.
Deze gids behandelt de lange geschiedenis van San Fruttuoso, hoe je de abdij bezoekt, de Christus van de Afgrond, hoe je er per boot en te voet komt, en het park van Portofino en het beschermde zeegebied eromheen.
San Fruttuoso in het kort
- De abdij ligt in een kleine baai die wordt bewaakt door een toren uit de 16e eeuw, en is alleen te voet of over zee bereikbaar.
- Door de afgelegen ligging en een zoetwaterbron werd de baai in de 8e eeuw de plek van een kerk.
- In de 10e eeuw herbouwd als benedictijnenklooster, draagt ze meer dan duizend jaar geschiedenis.
- De abdij werd in 1983 door Frank en Orietta Pogson Doria Pamphilj aan het FAI geschonken, en wordt nu door het Italiaanse erfgoedfonds onderhouden en voor publiek opengesteld.
- De bronzen Christus van de Afgrond werd op 29 augustus 1954 in de baai van San Fruttuoso geplaatst, oorspronkelijk op ongeveer 17 m.
Duizend jaar geschiedenis
De stichtingslegende
Het verhaal begint met een reis. Volgens de overlevering koos de martelaar Fruttuoso zelf de baai, door die in een droom te tonen aan Prospero, bisschop van Tarragona, die met de relieken van de heilige uit Spanje vluchtte. Wat er ook van de legende waar is, de baai was een praktische keuze: verborgen, beschut en voorzien van zoet water was het een veilige plek voor een kerk, en door de afgelegen ligging en een zoetwaterbron werd de baai in de 8e eeuw de plek van een kerk.
De benedictijnenabdij
De kerk groeide uit tot een klooster. In de 10e eeuw herbouwd als benedictijnenklooster, draagt ze meer dan duizend jaar geschiedenis. De abdij werd een macht op de landtong: Portofino wordt genoemd in een document uit 986 van Adelheid van Italië, die het toewees aan de abdij van San Fruttuoso, dus een tijd lang hoorde zelfs Portofino erbij.
De familie Doria
In de middeleeuwen raakte de abdij verbonden met een van de grote families van Genua. In de 13e eeuw verplaatste de familie Doria haar begraafplaats hierheen, en er zijn graven uit de 14e eeuw in wit marmer en grijze steen bewaard gebleven. De grafzaal, met haar gestreepte bogen en gebeitelde inscripties, is een van de opvallendste ruimtes van de abdij.
De toren
De kust was kwetsbaar voor piratenaanvallen, en de baai moest verdedigd worden. In 1551 vertrouwde paus Julius III het complex toe aan admiraal Andrea Doria om een vesting tegen piraten te bouwen; zijn erfgenamen bouwden de toren in 1562. De vierkante toren houdt nog altijd de wacht over de baai en is het herkenningspunt dat je ziet als de boot binnenvaart. Hij herinnert eraan dat deze vredige baai ooit aan een gevaarlijke grens lag, waar overvallers vanaf zee een echte bedreiging waren voor de monniken en vissers die hier woonden, en de abdij net zo goed verdedigd als onderhouden moest worden.
Van klooster tot erfgoed
Na verloop van tijd veranderde de rol van de abdij. In de loop van de eeuwen werd de abdij een woning en, in de 19e eeuw, de parochiekerk van het kleine vissersgehucht eromheen. In de 20e eeuw ging ze over naar het erfgoedfonds, en de abdij werd in 1983 door Frank en Orietta Pogson Doria Pamphilj aan het FAI geschonken. Gerestaureerd en opengesteld voor bezoekers laat ze nu haar hele geschiedenis zien, van de middeleeuwse kerk tot de graven van de Doria’s.
De abdij bezoeken
Kaartjes
- De abdij van San Fruttuoso kost €10; gereduceerd €5 voor 6 tot 18 jaar en studenten tot 25; kinderen tot 5 jaar en FAI-leden mogen gratis naar binnen.
- Een gezinskaartje (2 volwassenen en kinderen van 6 tot 18 jaar) kost €26.
Openingstijden
- De laatste toegang is 45 minuten voor sluitingstijd, en de openingstijden verschillen door het jaar. Check de website van het erfgoedfonds voor de tijden op jouw datum.
- Als ruwe zee de boten vanuit Camogli tegenhoudt, blijft de abdij dicht. Check bij onbestendig weer voordat je vertrekt.
Kerstavond
Elk jaar op 24 december wordt er een mis opgedragen in de abdijkerk, een van de sfeervolste gebeurtenissen aan de Ligurische kust.
Wat je ziet
Een bezoek voert je door de kerk en de vertrekken van het oude klooster, waaronder de grafzaal van de Doria’s met haar middeleeuwse graven. Vanuit de ramen en terrassen kijk je uit over de baai, de toren en de zee. Trek er ongeveer een uur voor uit, en langer als je daarna in de baai wilt zwemmen of eten.
De Christus van de Afgrond
Het beeld
Onder het water van de baai staat de beroemdste bezienswaardigheid van San Fruttuoso. De bronzen Christus van de Afgrond werd op 29 augustus 1954 in de baai van San Fruttuoso geplaatst, oorspronkelijk op ongeveer 17 m. Het beeld staat met de armen geheven naar het oppervlak. Het beeld was het idee van duiker Duilio Marcante na de dood van Dario Gonzatti tijdens een duik; de armen van de Christus zijn geopend als teken van vrede. De duik naar het beeld is een van de beroemdste aan de Ligurische kust, en de Christus is een symbool geworden van de liefde voor het duiken en de zee.
Hoe het gemaakt is
Het brons kwam van omgesmolten medailles, scheepsonderdelen, waaronder schroeven van Amerikaanse onderzeeërs, en klokken; de beeldhouwer was Guido Galletti.
Waar het nu staat
Het beeld is gerestaureerd en iets verplaatst. Na de restauratie staat het op een nieuwe sokkel op 14,4 m; het beeld is bevestigd op 12,2 m en de geheven handen reiken tot ongeveer 10 m onder het oppervlak.
Het zien
- Duiken: de duik is relatief makkelijk en ondiep, maar moet worden gemaakt met gidsen die bij de regio Ligurië geregistreerd zijn, omdat het beeld in het beschermde zeegebied ligt.
- Snorkelen: op kalme, heldere dagen kunnen snorkelaars het beeld soms van bovenaf zien, dus neem een duikbril mee als de zee vlak is.
Er per boot komen
De meeste bezoekers komen over zee, en de boottocht langs de landtong hoort bij de ervaring.
Vanuit Camogli
Boten varen het hele jaar vanuit Camogli naar San Fruttuoso, en in het seizoen vanuit Recco, Portofino, Santa Margherita Ligure, Rapallo, Sestri Levante, Lavagna, Chiavari en Genua. Camogli is de betrouwbare toegang het hele jaar door, en makkelijk met de trein te bereiken: van het station van Camogli naar de veerboot is het 550 m, 7 minuten lopen.
Vanuit Portofino, Santa Margherita en Rapallo
Lijn 1 van de Servizio Marittimo del Tigullio verbindt bijna het hele jaar Rapallo, Santa Margherita Ligure, Portofino en San Fruttuoso, met dienstregelingen die per seizoen verschillen; kaartjes worden verkocht bij de loketten. Handig: met een kaartje voor San Fruttuoso dat je in Rapallo of Santa Margherita Ligure koopt, mag je ook een stop maken in Portofino.
Weer
Afvaarten kunnen bij slechte zeecondities worden geschrapt, en omdat de abdij zelf dichtgaat als de boten vanuit Camogli niet varen, kan een ruwe dag een bezoek helemaal onmogelijk maken. Ziet de zee er onrustig uit, check het dan bij de rederij voordat je vertrekt.
Er te voet komen
De paden van het park
Het alternatief voor de boot is over de landtong lopen, door het park van Portofino. Ongeveer 80 km aan paden doorkruist iets meer dan 1.000 hectare van het park van Portofino, en het hart van de landtong is alleen te voet bereikbaar. De abdij is ook te voet bereikbaar over de paden van het park van Portofino.
Waar je begint
De belangrijkste toegangen tot het park zijn San Rocco, Portofino Vetta, Nozarego en Portofino, en de belangrijkste bestemmingen Punta Chiappa, San Fruttuoso en Portofino. De populairste wandeling verbindt Portofino en San Fruttuoso over de landtong. Check aan de kant van Camogli eerst de meldingen van het park: de pagina van de parkbeheerder over de route San Rocco–Batterie–Passo del Bacio–San Fruttuoso meldt dat het stuk van de Batterie naar San Fruttuoso momenteel gesloten is, dus wandelaars vanuit San Rocco nemen in plaats daarvan de route via Pietre Strette.
Hoe de paden zijn
De meeste paden zijn oude geplaveide paden of aarden paden die vroeger naar kerken, gehuchten, olijfgaarden, bossen en houtskoolmeilers leidden. Reken op trappen, rotsige stukken en gestage klimmen en afdalingen door bos en mediterrane macchia, met doorkijkjes naar de zee. Ze zijn niet technisch, maar je hebt goede schoenen, water en een redelijke conditie nodig.
Heen lopen, terug varen
Een klassiek plan is ‘s ochtends van Portofino naar San Fruttuoso lopen, de abdij bezoeken en zwemmen, en ‘s middags de boot terug nemen, of andersom. Check de laatste boot voordat je te voet vertrekt. Mis je die, dan is de enige weg terug de lange wandeling over de landtong, en dat is niets om moe of laat op de dag aan te beginnen.
Het park van Portofino en het zeegebied
Op het land
Het regionale park van Portofino werd ingesteld bij wet 1251 van 20 juni 1935 en beslaat 1.055 ha land in Camogli, Portofino en Santa Margherita Ligure. Het beschermt de hele landtong, van de bossen van Portofino Vetta tot de kliffen boven de zee.
Op zee
Het beschermde zeegebied van Portofino werd ingesteld bij ministerieel besluit op 26 april 1999 en omvat de gemeenten Camogli, Portofino en Santa Margherita Ligure. Daarom moet je bij de Christus van de Afgrond duiken met geregistreerde gidsen, en daarom is het water rond de kaap zo helder en vol leven.
Wanneer je gaat
- Het hele jaar: boten vanuit Camogli varen het hele jaar, dus San Fruttuoso kun je in elk seizoen bezoeken als de zee het toelaat. In de koelere maanden zijn de openingstijden van de abdij korter.
- Zomer: de drukste tijd, met de meeste boten vanuit de plaatsen aan de golf en vanuit Genua, en het beste zwemwater in de baai. Kom vroeg of laat om de piek te ontlopen.
- Lente en herfst: de beste seizoenen om over de landtong te wandelen, met koelere lucht en rustigere paden.
- Kerstavond: de jaarlijkse mis in de abdij op 24 december.
Welk seizoen het ook is, de zee bepaalt de dag: ruw weer houdt de boten tegen en sluit de abdij.
Verantwoord duiken en snorkelen
De baai ligt in het beschermde zeegebied, en de regels zijn er om het water helder en vol leven te houden.
- Duik met geregistreerde gidsen, zoals verplicht is bij de Christus van de Afgrond.
- Kijk, maar raak niets aan: niet het beeld, niet de zeebodem en niet het zeeleven.
- Blijf uit de buurt van het bootverkeer in de baai, en snorkel waar je gids of schipper het aangeeft.
- Neem al je afval mee, uit de baai en uit het water.
Voorbij San Fruttuoso
De landtong heeft meer te ontdekken. De belangrijkste toegangen tot het park zijn San Rocco, Portofino Vetta, Nozarego en Portofino, en de belangrijkste bestemmingen Punta Chiappa, San Fruttuoso en Portofino, dus wandelaars kunnen San Fruttuoso combineren met Punta Chiappa of Portofino, en boten varen verder langs de kust naar Camogli en de Golf van Tigullio. Portofino zelf behandelen we in onze Portofino-dorpsgids.
Tours
Makkelijke kajaktour naar Portofino. Met een instructeur en een mariene gids peddel je van Paraggi naar de haven van Portofino en verder richting de vuurtoren, met snorkelen als optie in het beschermde zeegebied. Ongeveer 1,5 uur.
Boot vanuit Genua met vrije tijd in Portofino. Per boot vanaf de Porto Antico in Genua, met twee uur in Portofino. Ongeveer 5 uur.
De tourspagina zet ze allemaal op een rij, met actuele prijzen.
Plannen voor de dag
Per boot vanuit Camogli
- Ochtend: trein naar Camogli en het korte stukje lopen naar de haven.
- Eind van de ochtend: boot naar San Fruttuoso; bezoek de abdij.
- Lunch: in de baai, daarna een duik.
- Middag: boot terug naar Camogli, of in het seizoen verder naar Portofino.
Lopen vanuit Portofino
- Ochtend: vertrek vroeg vanuit Portofino over het pad over de landtong.
- Middag: kom aan in San Fruttuoso, bezoek de abdij en zwem.
- Namiddag: boot terug naar Portofino of Santa Margherita Ligure.
Portofino en San Fruttuoso met de veerboot
- Ochtend: veerboot vanuit Santa Margherita Ligure of Rapallo naar Portofino; het dorp, Castello Brown en de vuurtoren.
- Middag: verder naar San Fruttuoso op hetzelfde kaartje; de abdij en een duik.
- Avond: per boot terug.
Praktische tips
- Check de zee voordat je gaat; ruw weer schrapt boten en sluit de abdij.
- Check de laatste boot terug, vooral als je te voet komt.
- Neem water, zonbescherming en zwemkleding mee; de baai is een heerlijke plek om te zwemmen.
- Draag wandelschoenen als je de paden wilt nemen.
- Koop veerbootkaartjes bij de loketten, en vraag de terugvaarttijden van die dag na.
Met kinderen
Kinderen vinden de boottocht en het idee van een beeld onder zee meestal geweldig. Kinderen tot 5 jaar mogen gratis naar binnen en het gezinskaartje (2 volwassenen en kinderen van 6 tot 18 jaar) kost €26. De wandelpaden zijn lang voor jonge kinderen; de boot is de makkelijkere optie.
Toegankelijkheid
Per boot aankomen betekent over een loopplank bij een kleine aanlegsteiger, en de abdij heeft trappen en ongelijke vloeren. De voetpaden over de landtong zijn niet geschikt voor rolstoelen of voor wie minder goed ter been is. Vraag de rederij bij het boeken naar hulp.
Veelgestelde vragen
Hoe kom ik in San Fruttuoso?
Alleen per boot of te voet. Boten varen het hele jaar vanuit Camogli en, in het seizoen, vanuit Portofino, Santa Margherita Ligure, Rapallo, Genua en andere plaatsen. Paden doorkruisen het park van Portofino.
Wat kost de abdij van San Fruttuoso?
€10; gereduceerd €5 voor 6 tot 18 jaar en studenten tot 25; gratis voor kinderen tot 5 jaar en FAI-leden. Een gezinskaartje kost €26.
Hoe diep ligt de Christus van de Afgrond?
De sokkel staat op 14,4 m; het beeld is bevestigd op 12,2 m en de geheven handen reiken tot ongeveer 10 m onder het oppervlak.
Kan ik de Christus van de Afgrond zien zonder te duiken?
Op kalme, heldere dagen kunnen snorkelaars hem soms van bovenaf zien. Duiken naar het beeld moet met gidsen die bij de regio Ligurië geregistreerd zijn.
Is de abdij open als de zee ruw is?
Nee. Als ruwe zee de boten vanuit Camogli tegenhoudt, blijft de abdij dicht.